
de Volkskrant
28 februari 2015 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 8
 RONALD VELDHUIZEN
Wat werd onlangs beweerd? In Amerikaanse gevangenissen zitten nu meer donkere mannen opgesloten dan er in 1850 slaaf waren. Wat zegt de zoutkorrelcheck? Bij sommige cijfers hoort een bijsluiter. 
Keiharde feiten. Daarmee kwam zanger John Legend opeens aanzetten na het winnen van zijn Oscar voor de Martin Luther King-film Selma. Nadat rapper Lonnie Lynn, beter bekend als Common, tijdens zijn speech inspirerende woorden had gesproken en onder anderen God bedankte, nam Legend het woord: 'Meer zwarte mannen zitten vandaag in het gevangenissysteem dan dat er in 1850 gebukt gingen onder slavernij.' 

Dat sprak pas tot de verbeelding: rassenongelijkheid is écht nog niet de wereld uit. Een daverend applaus volgde. Legends uitspraak oogstte ook buiten de zaal lof en bereikte de internationale pers, waaronder de Nederlandse websites van The Post Online, RTL Nieuws en De Telegraaf. Klopt het wat Legend zei? 

1850 is lang geleden, maar gelukkig hebben we de cijfers nog. Want 1850 is ook het jaar waarin de Verenigde Staten voor het eerst officieel slaven meenamen in de tienjaarlijkse volkstelling. In die tijd waren er ruim 3 miljoen slaven, blijkt uit openbare documenten op de website census.gov. Daarvan waren er 872.924 mannelijke slaven van 16 jaar en ouder. 

Dan de mannen in de gevangenis. De cijfers, die op de Amerikaanse overheidswebsite van justitiestatistieken staan, zijn versplinterd. In de VS bestaan aparte registers voor de staatsgevangenis, de sherrifsbajes, voorarrest en proeftijd. Bij elkaar opgeteld komen we uit op 1,7 miljoen donkere mannen die op de een of andere manier vastzitten. Twee keer zoveel als er slaaf waren in 1850. 

Legends uitspraak klopt dus. Een kleine, maar belangrijke kanttekening: in 1850 woonden er 1,8 miljoen zwarte mannen in de VS, inclusief kinderen. Van hen was 88 procent slaaf. In 2013 waren er 21,5 miljoen zwarte mannen in de VS, inclusief kinderen. 8 procent van hen zit nu in de cel. 

Kortom: de situatie is nu beter dan toen, al krijgen donkere mensen vergeleken bij blanken nog altijd minder kansen. Een punt dat Legend terecht maakte. 


